Mindful boos zijn!? ~ Over het verlangen naar authenticiteit

Standaard
Mindful boos zijn!? ~ Over het verlangen naar authenticiteit

Het heeft een tijdje geduurd eer ik het begreep. Het belang van boosheid. Dat het geen zonde is om boos te zijn. Dat je dan niet verkeerd bezig bent. Dat het niet betekent dat je niet mindful genoeg bent. Misschien wel integendeel: hoe meer mindfulness, hoe meer ruimte om boosheid toe te laten. Hoe minder het onderdrukt wordt. Hoe meer het kan stromen. En daar gaat het toch om: oprecht erkennen wat er is en dat ruimte geven. Het niet overdrijven, het niet minimaliseren, maar het gewoon toelaten. Nu ja, ‘gewoon’. Ik moet eerlijk toegeven dat het me jaren heeft gekost om dit te leren, vooral dan met boosheid. En het is nog steeds met vallen en opstaan.

Boos, bozer, boost!
Ik herinner me dat een zenleraar me een zestal jaar geleden reeds probeerde duidelijk te maken dat boosheid niet negatief is. Dat het, zoals elke emotie, iets te zeggen heeft. Als we boosheid werkelijk durven doorvoelen, kunnen we inzicht krijgen in wat we nodig hebben. Het toont ons waar onze pijn zit, welke behoefte om aandacht vraagt. Dit is ook de basis van Geweldloze Communicatie, om via je gedachten en gevoelens uit te komen bij wat je werkelijk nodig hebt. Dan kan je een verzoek formuleren om je behoefte te vervullen. Klinkt heel eenvoudig, maar het vraagt toch wel wat inzicht en zelfkennis om dit werkelijk te kunnen. Om niet te vervallen in verwijten en verwensingen. En om te leren zien wat er allemaal in de weg staat om open en eerlijk te communiceren.

Maar goed, boosheid dus. De afgelopen maanden was boosheid alomtegenwoordig in mijn innerlijke wereld. Best gek, omdat de meeste mensen mij zien als een lief, zachtaardig iemand. Zelf koesterde ik ook het beeld van een vriendelijk meisje, inschikkelijk zelfs, dat zelden of nooit boos werd. Het was dan ook raar om ineens zoveel boosheid te voelen opborrelen. Alsof iets in mij aan het compenseren was voor de afgelopen jaren. Alsof, toen het deksel eenmaal werd opgetild, er een heleboel oude boosheid meekwam. Hoe het ook zij, het was een hele opluchting. Boosheid geeft ook energie en kracht. Zorgt ervoor dat ik mijn grenzen beter kan bewaken, mijn mening durf zeggen, het oneens kan zijn, op tafel durf slaan. Figuurlijk dan, want het is niet zo dat ik ooit gevochten of geschreeuwd hebt. Razende woede zit er precies toch niet direct in.

Aardig of authentiek?
In sommige oosterse tradities bestaan er goden of archetypes die deze boosheid belichamen. Heerlijk vind ik dat. De godin Kali In het hindoeïsme, bijvoorbeeld, is een woeste godin die met haar krachtige energie het kwaad in de wereld bestrijdt. Althans, dat is wat ik ervan begrepen heb. In het boeddhisme is er de bodhisattva Manjusri, die met een zwaard als attribuut snijdt doorheen alle illusies. Hij symboliseert voor mij de energie van een boosheid die helder inzicht brengt. Een soort van ‘cut the crap’. Een mededogen dat vlijmscherp snijdt en daardoor heelt. Soms is dat nodig, iemand die onomwonden zegt waar het op staat. Ik geniet er ook enorm van als ik mensen dat zie doen, ook al kan het soms confronterend zijn. Goh, hoe graag ik dat zelf zou leren…

In de christelijke traditie hebben we hier bij mijn weten geen equivalent voor. Maar misschien ken ik de traditie hiervoor niet goed genoeg, dat kan best. Alleszins weet ik dat meisjes in het Westen vooral worden opgevoed met het idee dat ze lief en braaf moeten zijn. Meegaand. Niet te veel opvallen, niet moeilijk doen. In de pas lopen. Je best doen. Glimlachen. Een openbaring voor mij was dan ook het boek ‘Stop met aardig zijn’ van Thomas D’Ansembourg. Hij pleit ervoor om in de eerste plaats authentiek te zijn, en dus enkel aardig te zijn als je het ook werkelijk zo voelt. Het masker afwerpen. Jezelf zijn, met alle gevoelens en gemoedstoestanden die erbij horen: blij, verdrietig, uitzinnig, gelaten, boos, gedreven, speels. Natuurlijk geldt dit niet enkel voor meisjes of vrouwen, maar voor iedereen die vaak de neiging heeft om te pleasen en zich aan te passen aan wat de ander (vermoedelijk) verwacht.

Via boosheid naar verbinding
Wat heeft al die boosheid me nu geleerd? Enerzijds heeft het onbewuste patronen aan het licht gebracht. Ik heb beseft hoe vaak ik voorbij ga aan mijn eigen behoeften en de noden van anderen belangrijker acht. Ook weet ik nu beter wat ik nodig heb en durf ik er af en toe al eens om vragen. Blijkbaar zijn de behoeften aan ruimte, waardering en erkenning in mij sterk aanwezig. Omdat die lange tijd verwaarloosd werden, zit er onder deze onvervulde behoeften bijzonder veel pijn. Dat vraagt om aandacht, tijd, liefde en veel geduld.

Anderzijds heeft de boosheid ook tot enkele strubbelingen geleid. Omdat ik nog niet zo goed weet hoe boosheid te uiten en mijn behoeften op een duidelijke manier te formuleren, zijn er in mijn hechte vriendschappen wel wat conflicten geweest. Gelukkig ben ik omringd door ontzettend lieve mensen die me steunen in deze reis naar meer openheid en authenticiteit. Het is niet gemakkelijk, maar een weg die de moeite waard is om te gaan.

Mijn hoop is dat deze ontwikkeling om boosheid steeds meer te durven toelaten en uiten, zal leiden tot meer open, oprechte en bevredigende relaties. Waar ik vroeger erg bang was voor conflicten en ze resoluut uit de weg ging, leer ik nu hoe ze inzicht kunnen brengen, wederzijds begrip en een diepere verbinding. En dat komt relaties enkel ten goede. Leve de boosheid, dus! Of beter: leve de veiligheid om te durven experimenteren met boosheid en vriendschappen die tegen een stootje kunnen! Ik wens het ons allemaal van harte toe.

Let love rule! ~ Mission (im)possible?

Standaard

De wereld staat in brand. We willen blussen. Waar te beginnen?

Wie herkent het niet: je kijkt naar het nieuws en voelt je moedeloos. De energie zakt weg uit je lijf. Zaventem, Orlando, Trump, Aleppo, Gaza, Berlijn. Het houdt niet op. Onmacht bij zoveel lijden. Het lijkt te veel om bij stil te staan. Het is gemakkelijk om er pessimistisch van te worden. Te denken dat de wereld naar de knoppen is. Het is normaal dat we het geloof in de mensheid dreigen te verliezen. Maar net nu is het belangrijk om niet te verzanden in wanhoop. Om na momenten van machteloosheid en verlamming, toch terug de dag te hervatten met een attitude van hoop en daadkracht. De wereld staat in brand. Er moet geblust worden.

Goede voornemens
Het einde van het jaar is een tijd om stil te staan bij goede voornemens of intenties. Wat ik de mensheid het meest toewens, is liefde. Geen zeemzoeterig romantisch gezwets, maar liefde in de zin van het beste met elkaar voorhebben. Liefdevolle vriendelijkheid. Anderen in hun waarde laten, ook al hebben ze andere opvattingen. Ons gezamenlijk menszijn erkennen, voorbij alle onderscheid en verschil. En dat is niet gemakkelijk. Hoe vaak vervallen we niet in oordelen en afwijzing. Maken we de ander tot een object, een concept. De vluchtelingen. De Amerikanen. De Nederlanders. De politici…

snowheart

Laat ik voor mezelf spreken. Ik was eerst niet van plan om voornemens te maken dit jaar. Maar op dit moment voel ik toch iets opborrelen. Het is mijn diepe intentie om me verder toe te wijden aan het pad van liefde en begrip. Om liefde en mededogen te blijven cultiveren. Want al lijk ik misschien vriendelijk en zacht langs de buitenkant, vanbinnen is het vaak hard. Snijdende oordelen, terughoudendheid, wantrouwen, irritatie. Mijn beste vrienden weten dat. En ik probeer het mezelf te vergeven. Het is deel van dit menszijn. Maar het is eveneens deel van dit menszijn om te blijven kiezen voor een open hart, totdat het ieder levend wezen omvat. Een levenslang proces. Of meerdere levens!  🙂

Liefde: nog steeds een werkwoord
De boeddha zei het ook al: de wereld staat in brand. Vol haat en verlangen. Vol aversie en gehechtheid. Hoe ik het begrijp, kunnen we helpen blussen door onze geest te trainen om deze diepgewortelde neigingen niet zomaar te volgen. Om niet te worden meegesleept door het verlangen naar meer, of door aversie voor wat we afwijzen. Om deze neigingen te erkennen als ze opkomen, en vervolgens te kiezen voor een andere reactie. Dat vraagt serieuze oefening. Maar het is mogelijk om liefde te cultiveren in plaats van haat, vrede in plaats van onrust, werkelijk geluk in plaats van een niet-aflatend verlangen naar meer.

Het is een heel hoopvolle boodschap, vind ik. En heel haalbaar. En ambitieus. Verander de wereld, begin bij jezelf. Adem. Kijk naar binnen. Leer je gedachten, vooroordelen, overtuigingen, angsten en verlangens kennen. Tijdens een weekend interactieve meditatie onlangs werd het als volgt verwoord: de wereld buiten ons is slechts een afspiegeling van de wereld binnen ons. Het geweld, de oorlog, de jacht naar macht zit ook in onszelf. Het is niet evident om daarvan bewust te worden. Confronterend om dat te erkennen. Maar het is wel een weg naar heling en heelheid. Naar meer liefde en begrip.

Iedereen brandweerman!
Thich Nhat Hanh schrijft: vrede in jezelf, vrede in de wereld. Ik durf daar aan toevoegen: liefde in jezelf, liefde in de wereld. Geluk in jezelf, geluk in de wereld. Het is een oproep om niet verlamd te geraken door het lijden en onrecht waar we dagelijks mee in aanraking komen, dichtbij of veraf. Het is ook een uitnodiging om zelfzorg serieus te nemen in je missie naar een betere wereld. Want wat heb je te bieden als je hart een steen is, en je geest als een springerig aapje op volle toeren draait? Thich Nhat Hanh zegt: doe even rustig aan, zorg goed voor jezelf, alleen dan kan je iets bijdragen aan de mensen rondom je en het grotere geheel.

peace-in-oneself

Tegelijkertijd ervaar ik een sterk gevoel van urgentie. De wereld stond dan misschien duizenden jaren geleden ook al in brand, in de tijd van de Boeddha, vandaag lijkt het of hij op ontploffen staat. Er is dan ook geen tijd te verliezen. Laten we allemaal collectief liefde cultiveren. Mededogen. Mildheid. Want het komt niet zomaar uit de lucht gevallen. Natuurlijk hoef je niet verlicht te zijn vooraleer je effectief iets in de wereld kan zetten. Doe vooral waar jij je toe geroepen voelt. Wetende dat je misschien de wereld niet in je eentje kan redden, maar dat je wel voor de mensen in je omgeving een verschil maakt.

“Not all of us can do great things
but we can do small things
with great love.”
~ Moeder Theresa

Op een liefdevol 2017! Voor jezelf, de mensen rond je, en alle levende wezens, zonder uitzondering.

Liefs,
Leni

Smartphoneloosheid ~ Ode aan de stilte in een wereld die maar doorraast

Standaard

De lof der smartphone
Toegegeven: het is ontzettend handig. Al die apps. Overal je mails kunnen lezen. Nooit meer verdwalen dankzij de ingebouwde GPS. Altijd een hele muziekcollectie bij de hand. Inclusief kwalitatief fototoestel. En dan vergeet ik ongetwijfeld nog een paar dingen.

En toch: ik heb geen smartphone en wil er voorlopig ook geen. Mij lijkt het dat er met heel die virtuele evolutie iets kostbaars verloren dreigt te gaan. Door zoveel tijd digitaal te besteden, starend naar een scherm, missen we heel veel. Je hebt het vast wel eens gemerkt: jongeren die op de bus naast elkaar zitten, maar elk bezig zijn op hun eigen toestel. Of een koppel op restaurant dat meer naar een scherm zit te kijken dan naar elkaar. Of nog erger: je eigen tafelgenoot die elke paar minuten de drang voelt om even de online wereld binnen te stappen.

Natuurlijk beïnvloedt dit niet alleen ons relationele leven, het heeft ook een enorme impact op onszelf. Het maakt ons onrustig, die informatiestroom de hele dag door (en nacht, als je ook op internet gaat als je niet meteen in slaap geraakt). Het wordt steeds moeilijker om een ‘doods’ moment te doorstaan. We kunnen ons niet meer vervelen. Niet meer niets doen. Niet meer even wachten. Alles moet opgevuld worden met input. Muziek, facebook, mails, WhatsApp, you name it.

Ik wil graag een lans breken voor het omgekeerde van heel die communicatie-overload. Die eindeloze stroom van bliepjes en ringtones. Mijn ervaring is dat net in het nietsdoen, in de afwezigheid van voortdurende input, iets nieuws kan ontstaan. Ongemerkt. Onopvallend. Door stil te staan, te stoppen met de drukte, kan je innerlijke wijsheid beginnen spreken. Komt er meer helderheid en inzicht. En word je ook meer aanwezig voor anderen.

in-pursuit-of-silence-3
De lof der stilte
Sta me toe de lof te bezingen van de stilte. Nochtans is dat niet zo gemakkelijk. Het valt niet echt in woorden uit te drukken. Iets wezenlijks ontsnapt altijd. Dat schrijft ook Bieke Vandekerckhove in haar beklijvende boek ‘De smaak van stilte – Hoe ik bij mezelf ben gaan wonen’. Ze zegt dat het moeilijk uit te leggen is wat stilte precies doet. Zeker is wel dat het íets met je doet. Iets dat heilzaam is, waardevol, helend.

Dat kan ik alleen maar volmondig beamen. Mezelf van tijd tot tijd overgeven aan de stilte heeft mijn leven volledig veranderd. Misschien niet zozeer aan de buitenkant, maar vanbinnen. Ontzettend dankbaar ben ik voor alle leraren die me de stilte hebben leren verdragen en appreciëren, zoals Thich Nhat Hanh, Frank de Waele en Tara Brach. Hoe zij me via de stilte leren om steeds meer bij mezelf te gaan wonen, is oneindig kostbaar.

Ook in de recente documentaire ‘In Pursuit of Silence’ wordt het belang van stilte duidelijk gemaakt. Bijna anderhalf uur lang toont de film hoe geluidsoverlast onze gezondheid aantast en hoe heilzaam de stilte kan zijn. Ook al is het soms onwennig, ons menselijk zenuwstelsel lijkt te hunkeren naar momenten van stilte. Niet louter in de zin van minder decibels, maar ook in minder visuele prikkels en meer soberheid in het algemeen. Een dokter in Japan toont zelfs aan dat tijd doorbrengen in de natuur allerlei ziektes, zoals hartaandoeningen, kan voorkomen en helpen genezen. Heel indrukwekkend, want meestal zijn we ons er niet eens van bewust dat het voortdurende lawaai en geruis onze gezondheid schaadt.

Verwijlen in Zijn
Toegegeven: de kans is groot dat ik binnen enkele jaren, of misschien eerder, toch een smartphone aanschaf. Een fototoestel, MP3-speler en telefoon in één. Wonderlijk! Maar ik hoop dat ik nooit zal vergeten ruimte te maken voor een ander soort ‘vrije tijd’: het durven duiken in volstrekt niets doen. Geen mails beantwoorden, info opzoeken, of selfies sharen. Mijn lichaam en geest toestaan even te stoppen. Pauzeren. Zonder input. Zonder output. Gewoon even Zijn (met hoofdletter). En ik hoop dat veel mensen met mij de kunst van het Zijn niet zullen verleren.

Miss Grumpy ~ De moppersmurf in mezelf

Standaard

Een kwestie van perceptie
Het gebeurde onlangs op de fiets. In een flits. Plots was daar het besef: misschien ligt het aan hoe ik kijk. Misschien is er wel helemaal niets mis, en is dat enkel mijn perceptie. Sindsdien is alles anders. Ok, dat is zwaar overdreven, maar sindsdien heb ik mezelf toch al een paar keer betrapt op de grumpy modus. En kon ik er zowaar om lachen. En dat verandert wel degelijk iets.

Hoe vaak ben ik niet in strijd met wat er is. Het is te koud, te nat, ik heb honger, hoofdpijn, er is te veel verkeer, te veel lawaai, mijn vrienden hebben te weinig tijd voor me, mijn job is misschien niet helemaal mijn ding, en ga zo maar door. Meestal heb ik niet eens door dat de grommelmodus weer aanstaat. Het lijkt de absolute waarheid: het ís gewoonweg zo, point final.

moppersmurf

Onlangs besefte ik plots dat ik vaak een grumpy bril op heb. En dat het niet de absolute waarheid is – en al helemaal niet de volledige waarheid – maar slechts een manier van kijken. Dat ik gefocust ben op wat er mis is, wat niet goed is. En toegegeven, er is meestal vanalles mis! Het leven is zelden of nooit helemaal zoals ik het zou willen. Helaas. Maar dat betekent nog niet dat ik de hele tijd innerlijk hoef te lopen grommelen. Alleen moest ik dit eerst inzien voor ik eruit kon stappen.

“Liefste moppersmurf, ik zie je.”

Het is verbazingwekkend simpel: van het moment dat ik me bewust ben van de stroom van innerlijke commentaar, valt het stil. Het gemopper stopt zodra ik het zie gebeuren. Dan kan ik terug contact maken met wat er op dit moment aanwezig is. De blik verruimen. Het is bijvoorbeeld koud, of er is hoofdpijn, maar tegelijkertijd is er ook vrolijk vogelgefluit. Of staat er een bord heerlijk warm eten voor me. Of besef ik dat mijn vrienden hun best doen en me graag zien.

Van grumpy naar grateful
Blijkbaar zijn we evolutionair gezien geconditioneerd om te kijken naar wat beter kan. Om fouten te vermijden, gevaar op te sporen, kortom: om te focussen op wat niet goed zit of mogelijks fout kan gaan. Maar we hoeven niet heel ons leven enkel te focussen op dat wat mis is. We kunnen de modus van tekort en niet-goed-genoeg erkennen als hij zich voordoet, en ervoor kiezen om te switchen naar een blik van overvloed en genoeg.

Voor mij is het nog maar een pril besef, dus ik ben me ervan bewust dat het binnen enkele weken misschien al ondergesneeuwd is geraakt. Voel je vrij om me eraan te herinneren niet te veel innerlijk te grommelen. En als je hier iets van herkent bij jezelf, experimenteer dan eventueel ook eens met het vriendelijk erkennen van je innerlijke moppersmurf, en kijk wat er dan gebeurt. Misschien komt er ruimte voor iets anders. Voor de dankbaarheidsmurf, de lolsmurf of de tevredenheidsmurf.

Tot slot wel nog dit: natuurlijk kan het deugd doen om af en toe te mopperen. Het kan helderheid brengen in wat je nodig hebt of wat je mist. Het kan soms enorm opluchten om eens grumpy te mogen zijn. Het is alleen zonde als mopperen een modus vivendi wordt. Het leven is te kort om alleen maar te focussen op wat beter kan, wat je liever anders wil zien. Al blijft het een levenslange oefening, want de neiging om dingen anders te willen dan ze zijn, zit ontzettend diep. Maar onmogelijk is het zeker niet om af en toe te stoppen met mopperen en te zeggen: awel, op dit moment, mja, ’t is oké. ’t Is echt oké.

Oudejaar in Plum Village ~ Bewust het nieuwe jaar in

Standaard

Voor het derde jaar op rij zal ik oudejaarsavond vieren in Plum Village, een boeddhistisch klooster in Frankrijk. Ik kan het iedereen van harte aanbevelen! Het is een ideale plek om tot jezelf te komen en het nieuwe jaar op een bewuste manier in te zetten. Er wordt uitgebreid gevierd, gesmuld en gezongen, maar ook samen gemediteerd en stilgestaan. Een mooie combinatie van speelsheid en bezinning, van vreugde en reflectie.


Een vuur vol voornemens
Een van de hoogtepunten vind ik steeds het ritueel op oudejaarsavond zelf. Na de dharmalezing is er een stille wandelmeditatie buiten waarbij we aan het eind onze neergeschreven voornemens in het vuur werpen. Zo worden honderden wensen en intenties het universum in gestuurd, terwijl de samengekomen gemeenschap rond het vuur aan het chanten is. Heel krachtig en indrukwekkend.

Het mooie van heel dit gebeuren is dat het niet zomaar gaat om goede voornemens. We worden gestimuleerd om dieper te gaan dan bijvoorbeeld ‘meer aan sport doen’ of ‘minder snoepen’. Vorig jaar legde een zuster ons helder uit dat je best een voornemen kiest dat rechtstreeks verband houdt met je diepste lijden. Wat was het voorbije jaar voor jou een bron van lijden? Dat kan vanalles zijn: je job, je relatie, bepaalde gewoonten, je zelfbeeld, … Als je iets gekozen hebt waar je veel last van hebt (en je neemt best je tijd om dat helder te krijgen), dan kan je nagaan wat je kan doen om dit lijden te verlichten. Hoe concreter en laagdrempeliger, hoe beter. Je formuleert je intentie best als iets waar je elke dag een beetje toe kan bijdragen. De algemene wens ‘ik wil beter in mijn vel zitten’ kan je bijvoorbeeld vertalen als ‘ik wil dagelijks tijd nemen om drie dingen op te sommen die ik apprecieer in mezelf’.

Je veux de l’amour!
Al kan je voornemen wel vertrekken van een abstracte wens, het is belangrijk om het zo concreet mogelijk te formuleren. Anders is het heel moeilijk in de praktijk om te zetten. Mijn intentie vorig jaar was glashelder: ik wilde liefdevoller worden naar andere mensen toe. Ik merk dat ik vaak ongemak en zelfs vijandigheid voel in sociale situaties en het is mijn diepste verlangen om spontaner, opener en liefdevoller te zijn. Nogal vaag en hooggegrepen misschien. Eerst leek het me onmogelijk om deze wens om te zetten naar een concrete intentie (hoe kan je in hemelsnaam meer liefde gaan voelen?), maar toch kwam na een moment van reflectie en bezinning vanzelf een idee bovendrijven. Ik zou het komend jaar elke dag glimlachen naar mensen die ik niet ken. Op straat, in de winkel, op de bus, … In plaats van me af te sluiten voor oogcontact of een ontmoeting te vermijden, nam ik me voor om voorbijgangers meer aan te kijken en te proberen hen een glimlach te schenken. Om dit proces te ondersteunen, nam ik me ook voor vaker naar mezelf te glimlachen, want liefde en openheid voor anderen begint uiteraard bij jezelf. In plaats van mezelf te beoordelen en te bekritiseren telkens ik in de spiegel kijk, zou ik wat vriendelijker zijn en naar mezelf glimlachen. Een heel kleine handeling, bijna banaal, en toch met een grote, helende impact.

Uit ervaring kan ik zeggen dat het werkt. Niet dat ik op het einde van dit jaar helemaal verlost ben van sociaal ongemak en ik ongeremd naar iedereen loop te lachen op straat, maar toch voel ik een stille verschuiving. Stap voor stap. En vooral meer bewustzijn wanneer onveiligheid en ongemak zich voordoen. En wat meer geduld en mildheid voor mezelf hierin.

Dus, lieve lezer, ik wens je dit eindejaar een concreet, haalbaar, vervullend voornemen toe. Dat je helder mag zien waar je het meeste nood aan hebt en dagelijks iets kleins kan doen om hierin voor jezelf te zorgen. Good luck! En altijd welkom in Plum Village om dit voornemen meer kracht bij te zetten 😉

Een vredig, vreugdevol en vruchtbaar 2016 gewenst!

Tot volgend jaar,
Leni

Stadsmonniken ~ Zuurstof voor de ziel

Standaard

Monnik gezocht!
In het prachtige boekje ‘Gelukkig zijn. De monnik als model’ beschrijft Hein Stufkens hoe belangrijk monniken zijn voor een samenleving. Net zoals we zuurstof nodig hebben om te kunnen leven, heeft een stad monniken nodig om gezond te zijn. Zonder monniken die hun leven wijden aan contemplatie, gebed, stilte en bezinning, zijn we verloren. Stufkens citeert een sprekend tekstje uit de tuin van een Trappistenabdij:

Monniken zijn als bomen
die ‘s nachts in stilte bestaan
en ervoor zorgen dat wij
weer zuivere lucht kunnen ademen.

Natuurlijk zal de wereld ook zonder monniken gewoon verder draaien. We zullen niet sterven zonder hen, of toch niet letterlijk. Maar, waarschuwt Stufkes, voor onze ziel is het wel van levensbelang dat er monniken zijn. In een samenleving die almaar door raast, hebben we tegenvoorbeelden nodig van stilte en bezinning. Mensen die tonen dat het anders kan. En die het ons daadwerkelijk voorleven, in soberheid en eenvoud.

Plum Village_monks_meditating
De eerste keer in mijn leven dat ik in aanraking kwam met monniken, was ik zwaar onder de indruk. Het was tijdens mijn eerste retraite bij Thich Nhat Hanh. Ik herinner me nog goed dat ik door de monniken bezig te zien pas ontdekte wat mindfulness in de praktijk inhoudt. Na het jarenlang zelf te beoefenen en er ettelijke boeken over te lezen, zag ik het nu werkelijk belichaamd worden. In de manier waarop ze stapten, zaten, glimlachten en spraken. De gezamenlijke maaltijden vond ik het meest bijzonder. Aan tafel zitten met een monnik die aandachtig eet, helemaal aanwezig, was een kostbaar geschenk. Misschien wel leerrijker dan alle lezingen die ik die week bijwoonde. Alsof ik opnieuw leerde eten. Of liever: alsof ik begon in te zien wat mindful eten kon betekenen.

Iedereen kloosterling!
Ik weet niet hoe het bij jou zit, maar mij spreekt het kloosterleven wel aan. Je hele leven wijden aan de beoefening, mindfulness, Boeddha, God, liefde – of hoe je het ook wil noemen – vind ik niet alleen ontzettend bewonderenswaardig, maar ook enorm fascinerend. Ik heb al wel eens overwogen om alles achter te laten en ook zo’n leven te gaan leiden. Maar ik voel me nogal gehecht aan mijn eigen kleine universum hier: in deze stad, met mijn projectjes en de vriendengroep die ik koester. Ik zou het echt niet willen missen.

Het was dan ook een verademing om het boekje van Stufkens te lezen over de monnik in mezelf. Olé: ik hoef helemaal het klooster niet in om monnik te worden! De monnik is al een deel van ons. We hebben allemaal een ‘innerlijke monnik’ waar we op elk moment mee in contact kunnen treden: ‘In ieder van ons schuilt ergens een monnik, een kluizenaar of kluizenares, die op zoek is naar geluk, wijsheid, stilte’. Zo mooi als iets dat je al een tijdje onbewust aanvoelt, ineens glashelder beschreven wordt. De warme gloed van herkenning! Aha-erlebnis enzo, you know.

Ontmoet de monnik in jezelf
Iedereen kan dus gewoon monnik zijn in de stad. Stiekem. Stilletjes. Zonder gewaden, sluiers, kentekens, wierook, aureooltjes. Gewoon een stadsmonnik in jeans. ’s Ochtends naar het werk, ’s avonds aan de afwas. Zelfs te midden van een hectisch leven, kan je je altijd verbinden met je ‘innerlijke monnik’. Zo vaak en zo lang je maar wil.

Mij doet het alvast ontzettend deugd om de monnik in mezelf ruimte te geven. Te luisteren naar wat zij nodig heeft. Soms is dat gewoon een tijdje naar de wolken kijken. Of naar de vogeltjes luisteren, of de regen. Het kan vanalles zijn. Meestal is het iets heel simpels. Als je het stil maakt en aandacht geeft aan je innerlijke monnik, zal hij of zij je toefluisteren wat kan je doen om je ziel te voeden. Geniet ervan!

Doe je met me mee? Zullen we samen bouwen aan een leger stadsmonniken die stilte, contemplatie en bezinning een centrale plaats geven in het leven? Aan zo’n leger zou ik mijn belastinggeld alleszins best wel willen geven 😉

Hallelujah? ~ Over Pasen, Plum Village en voluit leven

Standaard

Exit vasten…

De vastenperiode is weer voorbij. De chocolade paaseieren vliegen ons om de oren. De lente hangt in de lucht. De kerselaar in de tuin staat volop in bloei. De dagen zijn gehuld in een sfeer van verwachting, hoop, ingehouden vreugde. Als het nog een paar graden warmer wordt en alle bloesems beginnen te bloeien, dan kunnen we de winter helemaal achter ons laten. De chauffage weer afzetten. Een dunnere jas aandoen. Eindelijk!

japanse-kerselaar-in-bloei

En toch. Iets in mij vindt het jammer dat de vasten gedaan is. Het deed me de afgelopen maanden enorm veel deugd om bewuster te consumeren. Om selectiever te zijn in waar ik mijn tijd in stak. Om geen tijd te verspillen aan doelloos internetten. Om meer ruimte te maken voor stilte en nietsdoen. In dat opzicht mag de vasten van mij het hele jaar door blijven duren. Ik neem me dan ook voor om de sfeer van vasten in mijn hart te bewaren en de attitude van bezinning en inkeer niet te laten verwateren. Of toch niet te veel.

… enter Easter!

En dan werd het Pasen. Wat betekent dat eigenlijk? Familiefeest, vakantie, chocolade? Of iets meer? Vroeger had Pasen voor mij totaal geen betekenis. Ik moest zelfs al nadenken wat we nu precies vierden. De geboorte van Jezus? Ah, nee, dat is met Kerstmis. De verrijzenis? Daar kon ik me niet veel bij voorstellen. Nu nog steeds niet eigenlijk, maar sinds ik theologie studeer, toch al iets meer. Vooral dankzij één van mijn proffen, die het op een heel mooie manier verwoordde.

Enkele maanden geleden legde hij de betekenis van Pasen uit zoals ik nooit eerder had gehoord. Oorspronkelijk betekende Pasen blijkbaar ‘doortocht’: een doortocht van dood naar leven. Dit kunnen we in de ruimste betekenis leren zien. Het gaat over alles wat verwant is met de dood, zoals verdriet, haat, duisternis, onwetendheid, machteloosheid, … en alles wat verwant is met leven, zoals vreugde, liefde, wijsheid, vertrouwen. Pasen is dan een doortocht van duisternis, worsteling, angst, twijfel, eenzaamheid naar liefde, helderheid, begrip, verbondenheid. Een heel hoopvolle boodschap. We kunnen dit in de paasperiode langzaam laten binnendringen, niet zozeer als een cognitief begrijpen, maar als een dieper weten dat onze ziel beroert.

Samen onderweg

Nu bevind ik me misschien op glad ijs, maar ik zou zelfs durven stellen dat alle religies ons willen brengen van dood naar leven. Van doods naar levend. Ze willen ons wakker schudden om volledig mens te worden. Om ten volle te kunnen leven. Dat is hoe ik religie op dit moment begrijp. Mijn bescheiden poging om iets zeer complex en onvatbaars toch te kunnen vatten.

Zelf ben ik vooral geworteld in de zenboeddhistische traditie van Plum Village. Mijn ervaring is dat het helemaal niet gaat over religie of rituelen, zelfs niet over meditatie. Onlangs besefte ik dat het mij vooral gaat over meer mens worden: liefdevoller, warmer, hartelijker, vriendelijker, milder. Het is onderweg zijn op een pad van transformatie van isolement en afgescheidenheid naar liefde en verbondenheid. Van angst naar vertrouwen. Oftewel: van dood naar leven. Op die manier is het eigenlijk heel het jaar door Pasen. We zijn allemaal op doortocht.

Ik wil me iedere dag blijven inzetten om meer mens te worden. Om de liefde in mezelf te voeden. Om elke dag te zorgen dat ik niet in slaap sukkel, maar wakker blijf en het leven ten volle beleef. Met alle ups en downs. Met alle duisternis en gebrokenheid. En alle vreugde en dankbaarheid. Voor de bloesems van de kerselaar in de tuin, bijvoorbeeld. Rituelen en meditatie kunnen hierbij helpen. Als wegwijzers en reminders voor onderweg. Want alleen is zo’n doortocht toch niet evident. Het doet deugd om het samen met anderen te kunnen delen.

Ik wens je alsnog een zalig Pasen toe, lieve lezer! Dat je doortocht vol liefde, vreugde en hoop mag zijn, die ook doorschemeren op de donkerste momenten.